🥭
← Tất cả bài học

🚗Vận tốc – Quãng đường – Thời gian

Nắm 3 công thức chuyển động và giải được toán hai vật gặp nhau, đuổi kịp.

Ba công thức cần nhớ

Gọi v là vận tốc, s là quãng đường, t là thời gian. Từ một công thức gốc ta suy ra ba công thức:
• Vận tốc: v = s : t
• Quãng đường: s = v × t
• Thời gian: t = s : v

Mẹo nhớ: che đại lượng cần tìm trong tam giác s / (v × t) — che s thì còn v × t, che v thì còn s : t, che t thì còn s : v.

Đơn vị phải khớp nhau:
• Nếu quãng đường tính bằng km, thời gian tính bằng giờ thì vận tốc là km/giờ.
• Nếu quãng đường tính bằng m, thời gian tính bằng giây thì vận tốc là m/giây.

Đổi đơn vị thời gian

Khi đề cho thời gian lẫn lộn giờ và phút, phải đổi về cùng một đơn vị trước khi tính.
• 1 giờ = 60 phút, nên: số phút : 60 = số giờ.
• 30 phút = 3060 giờ = 0,5 giờ.
• 15 phút = 1560 giờ = 0,25 giờ.
• 45 phút = 4560 giờ = 0,75 giờ.
• 1 giờ 30 phút = 1,5 giờ; 2 giờ 15 phút = 2,25 giờ.

Ngược lại đổi giờ ra phút thì nhân với 60: 0,5 giờ = 0,5 × 60 = 30 phút.

Hai vật chuyển động ngược chiều (gặp nhau)

Hai vật xuất phát cùng lúc từ hai điểm A và B, đi ngược chiều để gặp nhau.
Mỗi giờ chúng đi gần nhau thêm tổng hai vận tốc, nên:

Thời gian gặp nhau = quãng đường AB : (v1 + v2)

Sau khi có thời gian, muốn biết chỗ gặp cách A bao xa thì lấy v1 × thời gian gặp nhau.

Hai vật chuyển động cùng chiều (đuổi kịp)

Vật chạy nhanh đuổi theo vật chạy chậm ở phía trước, cách nhau quãng đường ban đầu.
Mỗi giờ vật nhanh rút ngắn khoảng cách bằng hiệu hai vận tốc, nên:

Thời gian đuổi kịp = khoảng cách ban đầu : (v_nhanh − v_chậm)

Lưu ý: chỉ trừ được khi vận tốc vật đuổi lớn hơn vận tốc vật bị đuổi, nếu không sẽ không bao giờ đuổi kịp.

💡 Ví dụ 1 — Tính vận tốc

Đề: Một ô tô đi quãng đường 135 km hết 3 giờ. Tính vận tốc của ô tô.

Giải: Vận tốc của ô tô là:
135 : 3 = 45 (km/giờ).

💡 Ví dụ 2 — Tính quãng đường (có đổi đơn vị)

Đề: Một người đi xe đạp với vận tốc 12 km/giờ trong 1 giờ 30 phút. Hỏi người đó đi được bao nhiêu ki-lô-mét?

Giải: Đổi: 1 giờ 30 phút = 1,5 giờ.
Quãng đường đi được là:
12 × 1,5 = 18 (km).

💡 Ví dụ 3 — Tính thời gian

Đề: Một xe máy đi quãng đường 80 km với vận tốc 40 km/giờ. Tính thời gian xe đi.

Giải: Thời gian xe đi là:
80 : 40 = 2 (giờ).
Vậy thời gian xe đi là 2 giờ.

💡 Ví dụ 4 — Bài toán gặp nhau (ngược chiều)

Đề: Hai thành phố A và B cách nhau 180 km. Lúc 7 giờ, một ô tô đi từ A đến B với vận tốc 50 km/giờ, cùng lúc một xe máy đi từ B đến A với vận tốc 40 km/giờ. Hỏi hai xe gặp nhau lúc mấy giờ?

Giải: Mỗi giờ hai xe đi gần nhau thêm:
50 + 40 = 90 (km).
Thời gian để hai xe gặp nhau là:
180 : 90 = 2 (giờ).
Hai xe gặp nhau lúc:
7 + 2 = 9 (giờ).

💡 Ví dụ 5 — Bài toán đuổi kịp (cùng chiều)

Đề: Một người đi xe đạp với vận tốc 15 km/giờ. Sau khi người đó đi được 2 giờ thì một xe máy đuổi theo với vận tốc 45 km/giờ. Hỏi sau bao lâu xe máy đuổi kịp người đi xe đạp?

Giải: Khi xe máy bắt đầu đi, xe đạp đã đi trước được:
15 × 2 = 30 (km).
Mỗi giờ xe máy đến gần xe đạp thêm:
45 − 15 = 30 (km).
Thời gian xe máy đuổi kịp xe đạp là:
30 : 30 = 1 (giờ).

📌 Ghi nhớ

Trước khi thay số, luôn kiểm tra đơn vị có khớp không — đây là lỗi sai phổ biến nhất! Phút phải đổi ra giờ (chia 60). Với toán gặp nhau dùng *tổng* hai vận tốc, toán đuổi kịp dùng *hiệu* hai vận tốc. Nếu đề hỏi gặp nhau lúc mấy giờ thì nhớ cộng thêm giờ xuất phát.

Đọc xong rồi? Đánh dấu hoàn thành để nhận XP nhé!