📊Biểu đồ & xác suất
Đọc 3 loại biểu đồ (tranh, cột, hình quạt), tính số trung bình cộng, tỉ số và xác suất đơn giản của một sự kiện.
Đọc các loại biểu đồ
• Biểu đồ tranh: dùng hình vẽ (mỗi hình thay cho một số lượng nhất định). Nhớ đọc chú thích "mỗi hình ứng với bao nhiêu" rồi nhân lên.
• Biểu đồ cột: mỗi cột cao thấp khác nhau, đọc số ở trục đứng để biết giá trị từng cột. Cột càng cao thì giá trị càng lớn.
• Biểu đồ hình quạt (hình tròn): cả hình tròn là 100%. Mỗi phần (hình quạt) là một tỉ số phần trăm. Cộng tất cả các phần luôn bằng 100%.
Mẹo: đọc kĩ tên biểu đồ và đơn vị (người, kg, %, ...) trước khi tính.
Số trung bình cộng từ bảng số liệu
Với bảng số liệu, ta cộng tất cả giá trị lại rồi chia cho số lượng giá trị.
Ví dụ điểm 4 bài: 6, 7, 8, 9 → trung bình = (6 + 7 + 8 + 9) : 4 = 30 : 4 = 7,5.
Lưu ý: "số các số hạng" là đếm xem có bao nhiêu giá trị, không phải cộng chúng lại.
Tỉ số và khả năng xảy ra của một sự kiện
Ví dụ: gieo xúc xắc 10 lần, có 4 lần ra mặt chẵn → tỉ số số lần ra mặt chẵn so với tổng số lần gieo là 410 = 25.
Khả năng xảy ra của một sự kiện có 3 mức:
• Chắc chắn: nhất định xảy ra (ví dụ: gieo xúc xắc luôn ra một số từ 1 đến 6).
• Có thể: có khi xảy ra, có khi không (ví dụ: gieo ra mặt số 5).
• Không thể: không bao giờ xảy ra (ví dụ: gieo ra mặt số 7).
Tính xác suất đơn giản bằng phân số
Xác suất = Số trường hợp thuận lợiTổng số trường hợp.
• "Trường hợp thuận lợi" là những kết quả mà ta mong muốn (đúng theo yêu cầu đề).
• "Tổng số trường hợp" là tất cả kết quả có thể xảy ra.
Ví dụ: một hộp có 5 viên bi gồm 2 bi đỏ và 3 bi xanh, lấy ngẫu nhiên 1 viên. Khả năng lấy được bi đỏ là 25.
Nên rút gọn phân số nếu có thể.
💡 Ví dụ 1 — Đọc biểu đồ cột & trung bình cộng
Đề: Biểu đồ cột cho biết số quyển sách 4 bạn đọc trong tháng: An 8 quyển, Bình 5 quyển, Cường 6 quyển, Dung 9 quyển. Hỏi trung bình mỗi bạn đọc bao nhiêu quyển sách?
8 + 5 + 6 + 9 = 28 (quyển).
Trung bình mỗi bạn đọc là:
28 : 4 = 7 (quyển).
💡 Ví dụ 2 — Đọc biểu đồ hình quạt (%)
Đề: Một lớp 40 học sinh tham gia khảo sát môn yêu thích. Biểu đồ hình quạt cho biết: Toán 45%, Văn 30%, Tiếng Anh 25%. Hỏi có bao nhiêu bạn thích môn Toán?
Số bạn thích môn Toán là:
40 × 45 : 100 = 18 (bạn).
Kiểm tra: 45% + 30% + 25% = 100% (đúng).
💡 Ví dụ 3 — Gieo xúc xắc: tỉ số & xác suất
Đề: Bạn Lan gieo một con xúc xắc 6 mặt (đánh số từ 1 đến 6) tổng cộng 20 lần, trong đó có 8 lần ra mặt số chẵn.
a) Tìm tỉ số số lần ra mặt chẵn so với tổng số lần gieo.
b) Khi gieo 1 lần bất kì, tính xác suất ra mặt có số chia hết cho 3.
8 : 20 = 820 = 25.
b) Một con xúc xắc có 6 mặt: 1, 2, 3, 4, 5, 6 → tổng số trường hợp là 6.
Các số chia hết cho 3 là: 3 và 6 → có 2 trường hợp thuận lợi.
Xác suất ra mặt chia hết cho 3 là:
26 = 13.
💡 Ví dụ 4 — Khả năng xảy ra & xác suất rút bi
Đề: Một hộp có 12 viên bi giống hệt nhau gồm 3 bi đỏ, 4 bi vàng và 5 bi xanh. Lấy ngẫu nhiên 1 viên.
a) Khả năng lấy được bi tím là gì (chắc chắn / có thể / không thể)?
b) Tính xác suất lấy được bi xanh.
b) Tổng số bi là:
3 + 4 + 5 = 12 (viên).
Số bi xanh (trường hợp thuận lợi) là 5.
Xác suất lấy được bi xanh là:
512.
📌 Ghi nhớ
Đọc xong rồi? Đánh dấu hoàn thành để nhận XP nhé!